TRANG CHỦHơn 40 năm mới được trở về… Có những cuộc trở về không còn tiếng nói, không còn nụ cười, chỉ còn lá cờ Tổ quốc phủ lên linh cữu và những giọt nước mắt lặng lẽ của đồng đội, người thân. Lễ quy tập 34 hài cốt liệt sĩ hy sinh tại mặt trận Vị Xuyên, những người con ưu tú đã ngã xuống trong cuộc chiến đấu bảo vệ chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc trước cuộc tấn công xâm lược từ Trung Quốc.
Đây là một trong những kết quả của “Chiến dịch 500 ngày đêm” tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ trên chiến trường Vị Xuyên. Buổi lễ được tổ chức trong không khí trang nghiêm tại Đội Tìm kiếm, Quy tập hài cốt liệt sĩ ở xã Thanh Thủy, tỉnh Tuyên Quang, ngay dưới chân cửa khẩu quốc tế Thanh Thủy. Nơi đây nhiều năm qua là điểm tập kết của những chuyến đi ngược núi, băng rừng, lần theo từng vách đá, khe suối để tìm lại những người lính vẫn còn nằm lại giữa đại ngàn. Sau lễ truy điệu, các anh được đưa về để nhân dân tiếp tục viếng, sau đó được an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Vị Xuyên. Ba mươi tư hài cốt được tìm thấy tại các hang đá, khe núi, công sự và trận địa cũ, trong đó có 4 mộ tập thể. Có những hài cốt nằm lẫn trong đá núi và đất rừng suốt hơn bốn thập kỷ mới được đồng đội tìm thấy để đưa trở về. Trên mỗi linh cữu đều ghi rõ địa điểm phát hiện, như một dấu mốc để lịch sử không bị lãng quên và cũng để nhắc nhớ nơi các anh đã chiến đấu đến hơi thở cuối cùng.
Mặt trận Vị Xuyên là chiến trường khốc liệt nhất trên tuyến biên giới phía Bắc trong giai đoạn 1979-1989, đặc biệt ác liệt từ năm 1984 đến 1989, được nhiều người gọi là “lò vôi thế kỷ”. Ngày 12/7/1984, trong Chiến dịch MB84 nhằm giành lại các cao điểm bị đối phương chiếm giữ, hơn 1.000 cán bộ, chiến sĩ đã anh dũng hy sinh, riêng Sư đoàn 356 tổn thất khoảng 600 người chỉ trong một ngày. Kể từ đó, ngày 12/7 hằng năm trở thành “Ngày giỗ trận Vị Xuyên”, ngày để đồng đội và nhân dân cả nước tưởng nhớ những người đã nằm lại nơi biên cương.
Điều khiến tôi xúc động nhất không chỉ là những linh cữu phủ Quốc kỳ đỏ thắm, mà còn là hình ảnh những cựu chiến binh tóc đã bạc lặng lẽ đến thắp nén hương cho đồng đội. Hơn bốn mươi năm trước họ cùng nhau bước vào trận chiến, hôm nay, người trở về trong mái đầu bạc, người trở về dưới lá cờ Tổ quốc. Chỉ có tình đồng đội và lời hẹn đưa đồng đội về là chưa bao giờ đổi thay. Ở lối vào Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Vị Xuyên vẫn còn những tấm bảng tìm kiếm thông tin liệt sĩ do thân nhân treo lên. Chỉ vài dòng ngắn ngủi ghi năm sinh, đơn vị chiến đấu, nơi hy sinh cùng một số điện thoại liên hệ, nhưng phía sau đó là hơn bốn mươi năm mòn mỏi chờ tin. Mỗi đợt quy tập không chỉ là hành trình tìm kiếm hài cốt liệt sĩ, mà còn là hành trình nối lại một gia đình còn dang dở, để những người mẹ, người vợ, người con có thể biết nơi người thân mình yên nghỉ. Khoảnh khắc đoàn xe chở các anh rời Thanh Thủy về Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Vị Xuyên có lẽ là hình ảnh lắng đọng nhất.
Dọc hai bên đường, người dân đứng lặng cúi đầu tiễn biệt. Không tiếng hô vang, không nghi lễ cầu kỳ, chỉ có sự kính trọng và lòng biết ơn dành cho những người lính đã hiến trọn tuổi xuân để bảo vệ từng tấc đất nơi biên cương Tổ quốc. Các anh đã trở về. Muộn hơn bốn mươi năm, nhưng chưa bao giờ bị Tổ quốc, đồng đội và Nhân dân lãng quên.
Bài và ảnh: Trung Hiển CN2 – Hà Nội
